Wspomnienia
te publikuję, gdyż ostatnio w naszym kraju do głosu dochodzą
ludzie o poglądach
faszyzujących.
Są
też tacy,
którzy
dzielą ludzi
na tych swoich i tych innych.
Przeszkadza
im inna orientacja seksualna, inne spojrzenie kogoś na świat i
ludzi. Zaczynają się niebezpieczne incydenty, pobicia i agresja.
Od
tego się zaczyna całe zło, które ja kiedyś razem z rodziną
przeżyłam.
Wielu
ludziom nie podobają się ludzie przypływający z narażeniem życia
do Europy, aby uciec z piekła, którym
jest wojna. Jakże często słyszeliśmy i słyszymy o uchodźcach,
jako o kłopocie, zagrożeniu. Ja i moi bliscy też byliśmy
uchodźcami i to we własnym kraju. Bo jak inaczej można nazwać
ucieczkę z linii frontu i wędrówkę w nieznane w poszukiwaniu
miejsca schronienia się przed zimnem i zagrożeniem. I wstępowanie
do mijanych domów z prośbą o nocleg, na podłodze, w kącie, aby
przetrwać noc i ruszyć dalej.
Raz rozpętana nienawiść
łatwo się nie poddaje. Trzeba później lat, aby zło naprawić.
Wspomnienia
2
Nastał
czas bardzo trudny i niebezpieczny. Życie można było stracić
nawet za zabicie świni w gospodarstwie. Świnie były dla Niemców.
Ludzie starali się sobie jakoś radzić. Zabijano świnie w
tajemnicy, a ponieważ z takiego uboju było dużo mięsa, to
właściciel pożyczał
mięso sąsiadom, a później ci sąsiedzi oddawali
mięso z podobnie nielegalnego uboju. W
okolicy krążyły różne opowieści na ten temat: np.
gospodarz wędrował drogą z workiem mięsa na plecach i zobaczył
jadących żandarmów, skręcił
w zboże, ściągnął spodnie i ukucnął. Inny z workiem mięsa
wszedł do mieszkania, gdzie byli żandarmi, ukląkł na środku
mieszkania i poprosił o jałmużnę. Na ogół ludzie starali się
sobie pomagać, ale zdarzali się i tacy, którzy donosili do
żandarmerii na sąsiadów, czy nawet na
swoich
bliskich.
W
okolicy opowiadana była historia,
która zakończyła
się szczęśliwie dla oskarżonego, a mogła
zakończyć się jego
śmiercią.
Pewien człowiek doniósł Niemcom, że jego kuzyn w stodole pod
zbożem ukrył pistolet. Pewno chciał za
coś zemścić się na kuzynie.
Żandarmi
przyjechali i skarżącemu nakazali wyrzucić ze stodoły całe
zboże. A było to po żniwach i stodoły były pełne po dach.
Skarżący w pocie czoła zmęczony i zasapany wyrzucił zboże, a
gdy okazało się, że pistoletu nie ma, wtedy żandarmi rozłożyli
go na klepisku i stłukli jak mokre żyto.
W
tych
bardzo trudnych czasach urodziły się dwie moje młodsze siostry.
Do nas przychodziły z okolicy
dzieci ze schowanymi pod sweterkami książkami i zeszytami na
nauczanie w konspiracji, bo w tej części Polski, w której my
mieszkaliśmy szkoły były zamknięte.
Łunę
nad płonącą Warszawą oglądaliśmy wszyscy. Nasi rodzice,
sąsiedzi i ich
dzieci.
Do dziś ją widzę. Rodzice i babcia rozmawiali o bliskich, którzy
pozostali w Warszawie.
Z
dnia na dzień coraz głośniejsze były huki wystrzałów. Zbliżał
się do nas front. Pewnego dnia rodzice szybko zebrali
najpotrzebniejsze rzeczy i razem z
nami dziećmi i babcią
przenieśli się do piwnicy sąsiada. Na
wierzchu
tej piwnicy ustawiony
został niemiecki karabin maszynowy, który wyrzucał całe serie
pocisków. W
chwilach, gdy cichła kanonada matka z babcią wychodziły
wydoić naszą krowę i zrobić coś do jedzenia. Front szybko
się
zbliżył i
Niemcy
kazali nam się wynosić z piwnicy. Najpierw przenieśliśmy się do
znajomych mieszkających
na
końcu wsi, a później uciekliśmy do pobliskiego lasu, gdzie
spotkaliśmy wielu znajomych.
Był
to już październik, jeszcze bez przymrozków, ale już z chłodnymi
nocami, a moja najmłodsza siostra miała
zaledwie cztery
miesiące.
W
lesie
było już wielu uciekinierów. Każdy starał się zrobić sobie
jakieś miejsce do spania i chowania się przed pociskami armatnimi i
ostrzałem z samolotów.
Ojciec
z moim bratem wykopali dosyć długi rów, do którego schodziło się
po wykopanych
schodkach.
Wierzch przykryty był balami ściętego drzewa, a
na wierzchu była gruba warstwa ziemi.
Do tego rowu schodziliśmy na
noc. Było tam ciasno i duszno. Resztę czasu poza nocami spędzaliśmy
w lesie, wśród znajomych ze wsi. Mama obiady gotowała na ognisku z
zabranych wcześniej z domu produktów żywnościowych.
Któregoś dnia las odwiedzili
Niemcy i mojego ojca z innymi mężczyznami zabrali ze sobą.
Dowiedzieliśmy się, że wszyscy pod nadzorem siedzą na skraju lasu
i czekają na wymarsz do kopania okopów na linii frontu.
Mama
ugotowała zupę i poszła zanieść ją naszemu ojcu. My dwie
siostry poszłyśmy
z nią, trzecią
siostrę mama niosła na rękach.
Ojciec
bardzo markotny siedział obok innych mężczyzn. Oficer dowodzący
pozwolił mamie
podać tę zupę, ale ojciec nie był w stanie jej jeść. My dwie
starsze córki
uczepiłyśmy
się ojca z głośnym płaczem i wołaniem: - Tatusiu kochany!
Najmłodszą kilkumiesięczną córeczkę mama podała wzruszonemu
ojcu.
Nastała
chwila ciszy przerywana tylko naszym głośnym szlochem i wołaniem.
Całej
tej scenie uważnie przyglądał się niemiecki oficer.
W
pewnym momencie padła komenda: - Powstań i - Zbiórka w szeregu.
Ojciec podniósł się, podał matce dziecko i podszedł do
ustawiających
się mężczyzn.
Wszyscy
ruszyli
i wtedy oficer
niemiecki kazał ojcu pozostać.
Po
zastanowieniu się rodzice postanowili wyruszyć w podróż do
dalekich kuzynów ojca, do których front jeszcze się nie zbliżył.
Należało uciekać, bo noce były coraz zimniejsze, żadnych wygód,
maleńkie dziecko. Zapakowano na wóz cały nasz dobytek i ruszyliśmy
przed siebie w dwie rodziny, czyli 10 osób.
Szczęśliwie
dojechaliśmy na miejsce bez przygód.
Z
opowieści mojej Teściowej.
Moja
Teściowa z dziećmi starała się sobie radzić, ale nie było jej
łatwo. Jej mąż był w obozie, sama od rana chodziła do
pracy w gospodarstwie bauera, tzw. deputatów żywnościowych
nie otrzymywała, chłopcy
ukrywali się. Od czasu do
czasu dostawała przesyłkę z żywnością od rodziny, najstarszy syn, dziś mój mąż, jako kilkunastoletni chłopak czasami złowił rybę w płynącej
nieopodal rzeczce. Wspomagali kobietę
także inni pracujący z nią ludzie, ale to było wciąż mało, aby
móc nakarmić dzieci.
Pewnego
ranka zabrała ze sobą obu chłopców i poszła do pobliskiego
miasteczka do żandarmów niemieckich na skargę na bauera. Panowie
wysłuchali skargi, zadzwonili do sołtysa, czy to, co usłyszeli,
jest prawdą. Dowiedzieli się, że do
rodziny przychodziły paczki
z żywnością. Wtedy
zdecydowali o powrocie wszystkich
członków rodziny do
rodzinnego domu. Ojciec wrócił z obozu wychudzony, wycieńczony, z
ranami po uderzeniach pękiem metalowych kluczy na plecach i
nigdy już nie odzyskał zdrowia.
Nie
wiem, czy moja Teściowa zdawała sobie sprawę z tego, że ta jej
podróż ze skargą mogła źle się skończyć dla niej, dla dzieci
i dla jej męża. Trafiła na przyzwoitych ludzi.