Ciąg dalszy wspomnień.

O czym by tu napisać? Jestem dziś zupełnie bez inwencji twórczej. Siedzę zmęczona, bo się trochę nałaziłam. Z samymi słoikami schodziłam do piwnicy kilka razy, bo wyniosłam ich około 30 sztuk. Co prawda słoiki małe, bo po dżemach, ale biegania trochę było. Zaczęłam już robić przeciery pomidorowe, bo pomidory dojrzewają w kuchni w pudle.
Teraz siedzę i myślę. Nagle pojawiają się obrazy z przeszłości. Z dalekiej przeszłości, ale ta przeszłość ciągle jest we mnie. Pojawia się nagle w różnych momentach mojego życia. Wychodzi na powierzchnię i powoduje różne lęki. Pamiętam, gdy urodziły się moje dzieci, najpierw syn, za kilka lat córka, ja wieczorami biegałam do okien i wyglądałam, czy nie widać jakiegoś groźnego błysku. Wiedziałam, że ileś lat wstecz zrzucone zostały dwie bomby atomowe. Jedna na Hiroszimę, druga na  Nagasaki.  Bałam się, czy nie widać, że zrzucona została następna, bliżej nas lub nawet całkiem blisko. Ten lęk odzywa się na każdą wiadomość, że przelatuje koło nas asteroida. Z tego lęku do dziś nie potrafię się wyzwolić. Na jakiś czas lęk przycicha i nagle się ujawnia, a ja tylko czekam, aż ode mnie odpłynie. W takich trudnych sytuacjach staram się zająć czymś miłym, ale ten sposób działa tylko chwilowo.

Ciąg dalszy wspomnień.

Wszyscy przeżyliśmy i to było najważniejsze, ale nie mieliśmy co jeść, nie mieliśmy ciepłych ubrań, a była zima. Pozostała tylko cielna krowa i trzeba się było nią zająć, bo dawała nadzieję na to, że wkrótce będzie mleko dla nas wszystkich, a w szczególności dla najmłodszej siostry. Teraz trzeba się było jakoś dostać do rodziny.

Rodzice się rozdzielili. Ojciec z krową poszedł pieszo kilkadziesiąt kilometrów przez zaminowane i poorane okopami pola, a mama i my dzieci oraz babcia zostaliśmy podwiezieni jakimś wojskowym samochodem dostawczym do najbliższego miasta. Było ono puste i bardzo zniszczone. Ludzie uciekli przed frontem. Pozostały tylko ruiny domów. Babcia rozchorowała się i nie mogła chodzić. Trzeba było poczekać, aż trochę wydobrzeje. Mama znalazła cały budynek z otworami okiennymi bez szyb i tu zamieszkaliśmy na piętrze. W wejściu do budynku leżał zabity koń. Dziurę po oknie mama zasłoniła jakimiś fragmentami tektur, gazet i szmat i poszła do rosyjskiej garkuchni z prośbą o trochę zupy. Tu żyliśmy jakiś czas.

Gdy babcia trochę lepiej się poczuła mama zapytała spotkanego na drodze dowódcę wojskowego, czy jakiś transport wojskowy mógłby nas okazyjnie zabrać i przewieźć w okolice, gdzie mieszkała rodzina ojca. Okazało się, że jest taka możliwość i za kilka dni część drogi przebyliśmy samochodem. Nawet dziś jeszcze widzę z samochodu padające płatki śniegu i białe pola i drogi. Samochód dowiózł nas do swojej bazy i tu wysiedliśmy. Resztę drogi przebyliśmy częściowo pieszo, a częściowo okazyjną furmanką.

Spotkanie z rodziną było wzruszające. Łzy się lały i opowieściom nie było końca. Dowiedzieliśmy się, że brat ojca nie żyje. Zginął tragicznie. Mąż kuzynki spłonął żywcem. Wykopał piwnicę w stodole załadowanej zbożem i ukrył się w niej w czasie przewalającego się frontu, w stodołę trafił pocisk zapalający i stanęła ona w ogniu. Kuzyn wybiegł z piwnicy jako płonąca pochodnia. Nie dało się go uratować.

Zamieszkaliśmy u rodziny i czekaliśmy na powrót ojca. Gdy wreszcie ojciec pojawił się, radość zmieszała się ze łzami. Zaczęły się opowieści o tym, co kto przeszedł w czasie okupacji i frontu. Zginęło wiele osób z rodziny i znajomych, ale cała nasza najbliższa rodzina poza naszym stryjem była w komplecie.

Mój brat został szybko wysłany do gimnazjum w pobliskim mieście. Na strychu wyszukano dla niego pantofle na podwyższonym obcasie naszej ciotki, bo te, w których dotarł razem z nami do rodziny rozpadały się i w tych pantoflach poszedł do gimnazjum.

Na jego obuwie nikt nie zwrócił najmniejszej uwagi. Każdy przychodził w tym, w czym mógł. Pierwsze lekcje to były opowieści o tym, co kto przeszedł.

Jedna z dziewcząt opowiedziała, że stała już z matką w kolejce do krematorium, gdy podeszła kobieta – kapo i z tej kolejki je wycofała.

Rodzice szybko otworzyli szkołę w wiosce. Ze strychów pościągane zostały różne papiery, z których zrobione zostały zeszyty. Zaczęło się względnie normalne życie przerywane co jakiś czas nalotami samolotów niemieckich i bombardowaniem. Wieczorami gaszono wtedy wszystkie światła, a ludzie kładli się na podłodze i się modlili.

Babcia bardzo martwiła się o syna i córkę, którzy mieszkali w Warszawie. Nie było wiadomo, czy przeżyli oni Powstanie Warszawskie, a jeśli tak, to co się z nimi dzieje.

Któregoś dnia przyszła do wsi Cyganka, która oferowała swoje wróżby. Babcia namówiona przez ciotkę zgodziła się na jej wróżenie.

- Młoda kobieta przyjdzie za kilka dni – powiedziała Cyganka – a mężczyzna za kilka miesięcy. I Cyganka poszła. Nikt nie przywiązywał do jej wróżby żadnego znaczenia.

Upłynęło kilka dni. Był ranek. Ubrałam się i wyszłam przed dom. Szłam do szkoły, gdy podeszła do mnie młoda kobieta i zapytała – Ty jesteś Marynia? Jestem twoją ciocią.

Okres spędzony u rodziny ojca wspominam z ogromnym sentymentem. Spacery z ojcem do kuzynów, różne opowieści, śpiewy pamiętam do dziś. W wiosce często widać było żołnierzy rosyjskich, uruchomione zostało kino pod chmurką. Gdy się ściemniało na ekranie usytuowanym na powietrzu rozgrywały się romantyczne i bohaterskie historie. Pamiętam oglądany pod gołym niebem film Cyrk z Lubow Orłową w roli głównej.

Moje kuzynki śpiewały piosenkę o Jasieńku, co nie wróci już… lub Katiusza.

 

Dziś, gdy czytam Chłopów Reymonta to widzę wioskę rodzinną mojego Ojca.

Z opowieści mojej Teściowej.

Ojciec mojego męża pierwszy wrócił do rodzinnej miejscowości. Zastał puste pola zryte przez pociski i bomby, poprzecinane długimi głębokimi okopami. Na wierzchu tej zrytej ziemi leżały wciąż jeszcze trupy zabitych żołnierzy. Jak okiem sięgnął było jedno wielkie pobojowisko. Nie ostał się żaden dom, żaden budynek. Wioska przestała istnieć podobnie jak duży, stary las za drogą. Z różnych powyciąganych z okopów, desek i bali mój późniejszy teść postawił szopę, aby żona z niemowlęciem i ze starszymi chłopcami mieli gdzie się schronić przed deszczem i chłodem.

Wolno ściągali do zmiecionej z powierzchni ziemi wsi dawni jej mieszkańcy. Każdy jak mógł tak sobie radził. Budowano schrony w ziemi, aby mieć jakiś dach nad głową. Wszystkich czekała teraz ciężka praca przy odbudowaniu domów i zorganizowaniu sobie na nowo swojego życia.

W najbliższą niedzielę wszyscy wybrali się do sąsiedniej miejscowości do kościoła. Powitaniom i rozmowom nie było końca. Zniknęły różne dawne żale i nieporozumienia. Przeżyli. I tylko to się liczyło. Ściskali się wszyscy i opowiadali o tym, gdzie udało im się schronić i przeczekać nawałnice wojenną.

Rozległy się dzwony przed nabożeństwem i wszyscy weszli do kościoła. Kościół był mocno zniszczony, ale mury stały. Zerwany był dach. Światło słoneczne wpadało z góry do środka prosto na zebranych ludzi. Ksiądz wyszedł do ołtarza i zaintonował - Wesoły nam dziś dzień nastał.

W całym kościele rozległ się szloch. Płakali wszyscy. Płakali dorośli, płakały dzieci, płakali starcy, a pieśń zaśpiewana przez wiernych uniosła się do góry i przez dziurę po zerwanym dachu poszybowała do błękitu nieba.

Początki życia na wsi po powrocie z ucieczki były nadzwyczaj trudne. Wszystko trzeba było zaczynać od początku. Babcia, czyli matka mojej teściowej przyniosła któregoś dnia dużą minę przeciwczołgową i powiedziała: - Masz! Będziesz miała fajerkę na kuchnię. Na szczęście rodzice mojego Męża szybko wynieśli ją i zapobiegli nieszczęściu. Wszystko, co było potrzebne do życia trzeba było teraz zdobywać. Nie było nic. Miski, łyżki, ani noża.

Całym majątkiem była krowa, która dawała dużo dobrego mleka, z którego moja teściowa zbierała śmietanę i robiła masło, a z mleka wyrabiała sery, które później sprzedawała na targu w sąsiednim miasteczku.

Czasami chłopcom udawało się znaleźć kępkę zboża. Przynosili zdobycz do domu, a matka ziarno rozcierała i piekła podpłomyki. Łowiono też ryby w rzece. Wolno na wieś wracało życie.